Danh nhân Đặng Thúc Hứa

Các thế hệ học sinh luôn tự hào được học tập dưới mái trường mang tên Danh nhân Đặng Thúc Hứa

Danh nhân Đặng Thúc Hứa

ảnh cụ ĐTH
     I. QUÊ HƯƠNG VÀ GIA ĐÌNH.
Đặng Thúc Hứa (còn có tên gọi là Đặng Ngọ Sinh,Tú Hứa…) sinh năm 1870, ở làng Lương Điền (xưa gọi là làng Điền Lao),tổng Bích Hào, huyện Thanh Chương. Nay là xã Thanh Xuân, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An.
Làng quê của Đặng Thúc Hứa ở cuối tỉnh Nghệ An, giáp giới Hà Tĩnh.Ở thời kỳ đó Nghệ - Tĩnh còn là một tỉnh chung. Trong phạm vi địa giới thì Thanh Chương lại ở vị trí trung tâm của tỉnh. Phía nam là huyện Hương Sơn - quê hương của danh y Lê Hữu Trác, theo hướng ra biển là huyện Đức Thọ - quê hương của Phan Đình Phùng, lãnh tụ tiêu biểu của phong trào Cần Vương chống Pháp cuối thế kỷ XIX; tiếp theo là huyện Nghi Xuân - quê hương của Đại thi hào Nguyễn Du. Phía đông là huyện Nam Đàn - quê hương của lãnh tụ phong trào Đông Du và Hồ Chí Minh lãnh tụ kiệt xuât của dân tộc.
Nằm giữa vùng đất nổi tiếng đó, làng Điền Lao chỉ là một nơi hiu quạnh, hẻo lãnh nhưng sớm chịu ảnh hưởng của phong trào đấu tranh chống Pháp của nhân dân ta. Đây là nơi qua lại của nghĩa quân Cần Vương cuối thế kỷ XIX , đây còn là nơi liên lạc giữa chiến khu Vụ Quang (Hương Khê - Hà Tĩnh) với các căn cứ chống Pháp khác trên đất Nghệ An của nghĩa quân Phân Đình Phùng. Làng Điền Lao còn là nơi qua lại, tụ họp của nhiều sĩ phu thuộc phái chủ chiến sau khi triều đình nhà Nguyễn đầu hàng thực dân Pháp.
Người dân làng Điền Lao hồi đó rất tự hào về truyền thống chống giặc của quê hương mình: “ Cả nước mất, riêng Nghệ Tĩnh còn  chống giặc, cả Nghệ Tĩnh mất, làng Điền Lao không chịu hàng”.
Gia đình Đặng Thúc Hứa là một gia đình toàn gia yêu nước và cách mạng. Thân sinh là cụ Đặng Thai Giai đậu cử nhân, sau đó được cử làm tri huyện Yên Định (Thanh Hoá) từ năm 1884-1897). Ông ra làm quan đúng vào lúc vua quan nhà Nguyễn đã ký với thực dân Pháp Hiệp ước Hác-măng và Hiệp ước Pa-tơ-nốt, dâng nước ta cho chúng. Thực dân Pháp nhanh chóng kéo quân đi bình định các tỉnh Trung Kỳ, Bắc Kỳ, đánh dẹp phong trào Cần Vương. Tổng đốc Thanh Hoá lúc đó là Trương Như Cương ký giấy đầu hàng. Nghe tin, Đặng Thái Giai đã cực lực lên án hành động hèn nhát của tên Tổng đốc, ông bèn từ quan về làng, cùng các sỹ phu yêu nước hưởng ứng phong trào Cần Vương, rồi tham gia phong trào Duy Tân. Năm 1914,ông 75 tuổi bị tù 3 năm, về nhà được 10 ngày thì mất.
Mẹ Đặng Thúc Hứa là bà Đinh Thị Hoan, cũng là một phụ nữ giàu lòng yêu nước. Bà chính là chị quan Ngự sử Đinh Nho Điền, người đã uống thuốc độc tự sát ở Huế khi kinh thành thất thủ.
Anh cả là  chí sĩ cách mạng Đặng Nguyên Cẩn sinh thời cùng Phan Bội Châu, đậu Phó bảng năm Ất Mùi 1895. Thế là họ Đặng đã “khai khoa” cho cả vùng. Ông  được bổ làm Trước tác ở Quốc sử quán Huế, rồi làm giáo thụ ở Hưng Nguyên, Đốc học ở Vinh, Hà Tĩnh,Bình Thuận. Ông đã từng tham gia hội Duy Tân và phong trào Đông Du của cụ Phan Bội Châu. Năm 1908 ông bị Pháp bắt cùng với một số chí sỹ cách mạng khác và bị đày ra Côn Đảo (Địa ngục trần gian) rồi mất năm 1922. (sau này có con là GS Đặng Thai Mai - Bộ trưởng GD nước ta sau CMT8)
Em trai Đặng Thúc Hứa là Đặng Quý Hối, là lãnh tụ của hội Duy Tân và phong trào Đông Du ở Thanh Chương, về sau bị bắt và bị đầy đi Lao Bảo và chết ở đó.
Truyền thống quê hương, gia đình và dòng họ đã gieo vào Đặng Thúc Hứa tư tưởng yêu nước từ thời thơ ấu. Lúc còn nhỏ Đặng Thúc Hứa đã được nghe kể về nhiều tấm gương quên mình chống Pháp như Phan Đình Phùng, Cao Thắng. Theo cha ra Thanh Hoá, ông lại chứng kiến hành động khảng khái của cha mình khi trao ấn từ quan không chịu hợp tác với bọn cướp nước và bán nước.
Về quê nhà, ông được cha hàng ngày dạy bảo và được nghe các sỹ phu đàm đạo việc cứu nước, cứu dân. Năm 1900, ông thi đậu Tú tài đầu xứ. Ông cũng không ra làm quan, mà ở nhà ban ngày đi phở trại, ban đêm đọc Tân thư của các nhà tư tưởng tiến bộ trong và ngoài nước lúc bấy giờ.
 Phong trào Cần Vương chống Pháp ở Nghệ Tĩnh thất bại, xuất hiện một lớp người yêu nước theo xu hướng mới như Phan Bội Châu, Ngô Đức Kế, Lê Văn Huân, Đặng Thái Thân. Những người này thường liên lạc với Đặng Nguyên Cẩn và Đặng Thúc Hứa bàn phương pháp cứu nước. Đặng Thúc Hứa ở quê nhà hoạt động trong Ám xá và giữ liên lạc với Đặng Thái Thân. Vào khoảng 1905 - 1906, Ông tham gia hội Duy Tân và được cử ra Bắc liên lạc với các cơ sở của Đề Thám.
       Phong trào cách mạng lúc này gặp muôn vàn khó khăn do chính quyền thực dân tăng cường lùng sục bắt bớ, cầm tù những người yêu nước. Biết không thể hoạt động trong nước, Đặng Thúc Hứa quyết định xuất dương,tìm phương hướng mới. Khi chuẩn bị ra đi, người mẹ dăn: “ Con đi đi, khi nào lấy lại được nước thì về với mẹ, chừng nào chưa làm được việc đó thì con đừng có quay về mà nhục nghe con”.

II. NHỮNG NĂM BÔN BA HẢI NGOẠI.

Năm 1909, Đặng Thúc Hứa tạm biệt Tổ quốc, quê hương và gia đình xuất dương tìm đường cứu nước ở phương trời mới.
Tháng 3-1909, Ông gặp Phan Bội Châu ở Trung Quốc,ông được cụ Phan giao nhiệm vụ mang 2.500 (số tiền quyên góp đươc từ trong nước) sang Nhật mua vũ khí để chuyển về nước cho nghĩa quân Hoàng Hoa Thám. Ông và Đặng Tử Kính mua được 500 khẩu súng và vận chuyển về Hương Cảng an toàn. Sau đó cụ Phan và ông sang Thái Lan nhờ chính quyền Thái Lan giúp đỡ vận chuyển số vũ khí này về nước. Nhưng vì nhiều lí do, số vũ khí này không đưa được về nước. Trước tình đó,  Cụ Phan tiếp tục sang Trung Quốc, Đặng Thúc Hứa ở lại Thái Lan tiếp tục hoạt động. Từ đây bắt đầu quãng đời hoạt động lâu dài,bền bỉ của Đặng Thúc Hứa trên đất Thái Lan. Đây cũng là quãng thời gian ông đóng góp nhiều nhất cho sự nghiệp cách mạng trong cuộc đời hoạt động của mình.
Đặng Thúc Hứa sống ở Thái Lan hơn 20 năm. Ông đã đi bộ hầu khắp đất nước Chùa Vàng đến những nơi có kiều bào sinh sống để cố kết họ hướng về Tổ quốc, vận động xây dựng hậu cứ cách mạng, ông âm thầm mở các lớp dạy học cho lớp kiều bào trẻ tuổi để đào tạo lớp người thay thế mình làm cách mạng sau này.
Sau khi cụ Phan sang Trung Quốc được ít lâu thì cụ Đặng Thúc Hứa bị bắt. Ông bị chính quyền Thái Lan đưa về Băng kốc giam giữ. Thực dân Pháp định dẫn giải ông về Đông Dương, nhưng do hoạt động gian khổ làm cho hình dạng của Đặng Thúc Hứa thay đổi rất nhiều, nên chính quyền thực dân không nhận ra ông, nên ông thoát nạn.
Ra tù, ông lên vùng Pắc-nậm-phô để tiếp tục hoạt động. Tại đây ông đã xây dựng được hai cơ sở: Trại cày ruộng và trại dạy dỗ các thiếu niên. Các cơ sở ngày càng đông về số lượng kiều bào tham gia.
 Ngoài việc tập hợp vận động, giáo dục kiều bào làm cách mạng, Đặng Thúc Hứa còn tích cực liên lạc những người hoạt động trong nước đưa thanh niên Việt Nam sang Thái Lan từ đây sang Trung Quốc để đào tạo. Bấy giờ cụ đang ở Phì Chịt đã thông qua Ngô Quảng và Vương Thúc Oánh khi hai người này về lại trong nước đưa được một số thanh niên sang Thái Lan như: Hồ Tung Mậu, Ngô Chính Học, Đặng Thái Đậu, Đặng Thị Quỳnh Anh (con chú )… để đi học làm cách mạng đánh đuổi thực dân Pháp. Sau nửa tháng theo dõi, giáo dục cụ Tú Hứa bèn sai người đưa Hồ Tùng Mậu, Lê Tán Anh, Đặng Thái Đậu đi Quảng Châu (TQ) gặp cụ Phan.
Trong những năm chiến tranh thế giới thứ nhất, chính quyền thực dân Pháp cấu kết với chính phủ Thái Lan, công cuộc hoạt động ở đây gặp rất nhiều khó khăn. Bọn mật thám ra sức lung bắt và ép nhà cầm quyền Thái Lan bắt người Việt ở bản Đông phải dời đi nơi khác. Đặng Thúc Hứa bàn bạc với các đồng chí của mình tản ra các nơi ở của các bà con Việt kiều sinh sống đợi khi tình hình thuận lợi nhòm họp lại, còn Đặng Thúc Hứa thì đưa các em sang Trung Quốc để học tập.
 Đặng Thúc Hứa ở TQ được 3 năm, ông đã đi Quảng Đông, Thượng Hải rồi Hàng Châu để bắt liên lạc với các đồng chí của mình. Lúc này, những hoạt động của cụ Phan đang gặp rất nhiều khó khăn. Hai người gặp nhau ở Hàng Châu, Đặng Thúc Hứa bàn với cụ Phan nên sang Thái Lan hoạt động. Cụ Phan tán thành nhưng cụ bàn với Đặng Thúc Hứa: “Ông cứ về Thái Lan lo toan đi rồi anh em mình thơ đi từ lại cho nhau biêt”. Đây là cuộc gặp gỡ, tiếp xúc cuối cùng giữa hai nhà ái quốc.
Trở lại Thái Lan, ông tiếp tục xây dựng lại cơ sở và bắt liên lạc với một số người trong nước, chẳng bao lâu số thanh niên yêu nước (đa phần là con em Nghệ Tĩnh) sang Thái Lan ngày càng đông, trong đó có những người sau này trở thành những nhà cách mạng kiên trung như: Lê Hồng Phong, Phạm Hồng Thái, Lê Thiết Hùng, Lê Hồng Sơn…sau đó họ được cử sang Trung Quốc và trở thành những cán bộ chủ chốt của Hội VNCMTN do Nguyễn Ái Quốc sáng lập.
Tháng 3/1928, ở bản Đông thuộc tỉnh Phi Chịt bỗng xuất hiện cụ Thầu Chín (Tức Nguyễn Ái Quốc). Cụ Thầu Chín ở lại đây khoảng 10 ngày thì đi Uđon (nơi cụ Đặng Thúc Hứa ở và hoạt động). Hai người gặp nhau và trò chuyện rất tâm đắc. Lúc này các lớp huấn luyện ở Quảng Châu bị bọn phản động Quốc dân đảng TQ đàn áp, Nguyễn Ái Quốc đã dựa vào các cơ sở mà Đặng Thúc Hứa đã xây dựng từ trước để tổ chức các lớp huấn luyện chính trị, đạo tạo cán bộ gửi về nước hoạt động. Trong thời gian ở Thái Lan, hai người đã trao đổi nhiều về đường lối cách mạng, về tình hình trong nước và trên thế giới. Mặc dù lớn hơn Nguyễn Ái Quốc hai mươi tuổi, nhưng Đặng Thúc Hứa rất khâm phục nghị lực, tài năng và trí tuệ của Nguyễn Ái Quốc. Sự gặp gỡ này đúng là:
“ Từ đây chung gối chung chăn
Buồng cách mạng có gió xuân thổi vào”.
 Những buổi nói chuyện với Nguyễn Ái Quốc đã giúp Đặng Thúc Hứa hiểu thêm về cách mạng Nga, về chủ nghĩa Mác-Lê nin, về vai trò công nông, về phương pháp, kế hoạch tổ chức và vận động cách mạng. Đánh dấu bước chuyển biến lớn về nhận thức tư tưởng cách mạng của Đặng Thúc Hứa. Cụ nói với các đồng chí của mình: “Bây giờ thật là sung sướng, có tổ chức, có phương hướng, có kế hoạch, lại có người tham gia ý kiến cho mà làm”. Kể từ đó Đặng Thúc Hứa cùng các đồng chí của ông hoạt động cho Hội VNCMTN. Ông tích cực vận động Việt kiều xây dựng cơ sở cách mạng ở Thái Lan.
Năm 1929, phong trào cách mạng đang phát triển thì gặp nhiều khó khăn. Lo sợ phong trào đấu tranh dân chủ ngày càng lên cao, nhà cầm quyền Thái Lan mở chiến dịch đàn áp. Bọn thực dân Pháp ra sức lung sục, khủng bố Việt kiều. Nhiều cán bộ của phân bộ của Đảng CS Đông Dương bị bắt và bị trục xuất khỏi Thái Lan. Đặng Thúc Hứa lúc này đã được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương đã bàn với các đồng chí của mình phân tán các cơ sở để bảo vệ lực lượng. Khi nghe tin ở Nghệ Tĩnh nổ ra phong trào đấu tranh của công nông, ông đã tích cực vận động Việt kiều ủng hộ phong trào.
Do hoạt động quá nhiều, phải chịu đựng nhiều gian khổ nên sức khoẻ của ông bị sụt giảm nhanh chóng. Sau một chuyến đi công tác từ Chiêng Mai về U đon, Đặng Thúc Hứa lâm bênh nặng, di chúc để lại cho các đồng chí mình gồm 4 chữ “đi cho trọn đời” và qua đời vào ngày 12 tháng 2 năm 1931, ở tuổi 61.
Đặng Thúc Hứa là một chiến sĩ cách mạng đã bền bỉ phấn đấu, hi sinh trọn đời vì lí tưởng cứu nước, vì độc lập dân tộc:
“Nặng tình non nước, nhẹ bước phong trần, trên mười năm bể Sở sông Ngô, nhuỵ phấn màu son, gác thổi gió trăng ngoài ý nghĩ;Vì nghĩa gia đình,trọng nền luân lý, cuộc trăm tơ Tần chỉ Tấn, chồi Hồng mầm Lạc, xây thêm nòi giống của giang sơn”
Cuộc đời cách mạng của Đặng Thúc Hứa đã trải qua ba trào lưu yêu nước cách mạng của dân tộc: Thời niên thiếu chịu ảnh hưởng sâu sắc của phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX; lớn lên hoạt động trong Duy Tân hội và Việt Nam Quang phục hội của Phan Bội Châu; đến khi luống tuổi tham gia Hội VNCMTN và trở thành đảng viên đảng Cộng sản. Đó cũng chính là quá trình chuyển biến về nhận thức tư tưởng của ông về con đường cứu nước theo tiến trình lịch sử dân tộc: từ tư tưởng trung quân ái quốc (trung với những vị vua có tinh thần chống Pháp) đến quân chủ lập hiến, rồi cộng hoà dân chủ tư sản, và cuối cùng đến với chủ nghĩa Mác-Lênin - tư tưởng vô sản.
Vinh dự và tự hào khi trường Đặng Thúc Hứa thuở nào lại hồi sinh trên mảnh đất giàu truyền thống cách mạng và hiếu học. Vinh dự và tự hào khi được giảng dạy, học tập dưới mái trường mang tên chiến sĩ cách mạng kiên trung Đặng Thúc Hứa, thầy trò trường Đặng Thúc Hứa hôm nay quyết tâm “tiếp bước truyền thống” phấn đấu xây dựng nhà trường trở thành một điểm sáng của nền giáo dục tỉnh nhà,là niểm tự hào của các thế hệ.
GIỚI THIỆU
khuon vien truoc
Trường THPT Đặng Thúc Hứa được thành lập năm 1975, tiền thân là Trường cấp 3 vừa học vừa lao động sản xuất. Hiện nay trường đóng chân trên địa bàn xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương.
THĂM DÒ Ý KIẾN

Theo bạn cổng thông tin điện tử Trường THPT Đặng Thúc Hứa thế nào?

logo
global html
 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
Gửi phản hồi